Erken Çocukluk Döneminde Kaygıyla Baş Etmek

Kaygı yalnızca yetişkinlerin yaşadığı bir duygu değildir. Çocuklar da günlük yaşamlarında yeni deneyimler, değişen rutinler veya belirsizlikler karşısında kaygı hissedebilirler. Özellikle erken çocukluk döneminde çocuklar duygularını tam olarak ifade edemedikleri için kaygıları farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Bazı çocuklar daha içine kapanık davranırken bazıları daha hassas, huzursuz veya öfkeli görünebilir.

Kaygıyı tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Ancak çocukların bu duyguyla sağlıklı şekilde baş etmeyi öğrenmeleri mümkündür.

Çocuklarda Kaygı Nasıl Görünür?

Her çocuk kaygıyı farklı şekilde yaşar. Kaygı yaşayan çocuklarda:

Ayrılma korkusu
Uykuya dalmakta zorlanma
Sürekli onay isteme
Yeni ortamlardan çekinme
Karın ağrısı veya baş ağrısı gibi fiziksel şikayetler
Duygusal hassasiyet

gibi belirtiler görülebilir. Bu davranışların çoğu gelişim sürecinin doğal bir parçasıdır. Önemli olan çocuğun duygularını fark etmek ve onları güvenle ifade edebilmesine alan açmaktır.

Güvende Hissetmek Her Şeyin Başlangıcıdır

Çocuklar kendilerini güvende hissettiklerinde yeni deneyimlere daha açık olur, duygularını daha rahat ifade eder ve zorlayıcı durumlarla daha kolay başa çıkabilirler. Çocuğun kaygısını hemen çözmeye çalışmak yerine onu anlamaya çalışmak çoğu zaman daha etkili bir yaklaşımdır. “Üzülme” veya “Korkacak bir şey yok” demek yerine:

“Şu an biraz endişeli görünüyorsun.”
“Bu durum seni zorlamış olabilir.”
“İstersen birlikte konuşabiliriz.”

gibi ifadeler çocuğun duygularını kabul edildiğini hissetmesini sağlar. Duygularını ifade edebilen çocuklar zamanla kendi baş etme becerilerini geliştirmeye başlar.

Düzenli rutinler, güven veren ilişkiler, kaliteli uyku ve yaşına uygun sakinleştirici aktiviteler çocukların duygusal dayanıklılıklarını güçlendirir. Hikâyeler, sesli içerikler ve birlikte geçirilen sakin zamanlar da çocukların kendilerini güvende hissetmelerine yardımcı olabilir. Her çocuk zaman zaman kaygı hisseder. Önemli olan, bu yolculukta yalnız olmadığını bilmesidir.

Kaynaklar

Chen, J. (2025). Common elements and challenges in the design and implementation of school-based interventions for preschoolers’ anxiety: A review.
https://doi.org/10.1080/19411243.2025.2562505

Maia, R., Santos, A. F., Veríssimo, M., Santos, A. J., & Guedes, M. (2024). Evidence-based interventions targeted at behavioral inhibition, shyness, and anxious withdrawal during the preschool years: A rapid review.
https://doi.org/10.1007/s12144-023-05574-1

Fisak, B., Penna, A., Mian, N. D., Lamoli, L., Margaris, A., & Dela Cruz, S. A. M. F. (2023). The effectiveness of anxiety interventions for young children: A meta-analytic review.
https://doi.org/10.1007/s10826-023-02596-y

Ooi, J., Dodd, H. F., Meiser-Stedman, R., Hudson, J. L., Bridges, J., & Pass, L. (2022). The efficacy of interventions for behaviourally inhibited preschool-aged children: A meta-analysis.
https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2022.102559

Howes Vallis, E., Zwicker, A., Uher, R., & Pavlova, B. (2020). Cognitive-behavioural interventions for prevention and treatment of anxiety in young children: A systematic review and meta-analysis.
https://doi.org/10.1016/j.cpr.2020.101904